Aham sphurana.


autor: John Grimes
John Grimes jest uznanym akademickim autorytetem w dziedzinie Adwaita Wedanty, absolwentem religioznawstwa na Uniwersytecie w Santa Barbara oraz absolwentem i doktorem filozofii indyjskiej na Uniwersytecie w Ćennaj. Wykładał na uczelniach w Stanach Zjednoczonych, Indiach, Kanadzie i Singapurze.

Duchowi adepci zastanawiają się, czy możliwe jest, by mieć doświadczenie Jaźni i je utracić?
Pytanie to ma znaczenie nie tylko dla poszukujących, lecz również dla tych, którzy są przekonani o swoim pełnym oświeceniu.

Śri Ramana Maharishi mówi: „Częściowe urzeczywistnienie? Jeżeli jest częściowe, to nie jest urzeczywistnienie, a jeżeli jest urzeczywistnienie, to nie jest częściowe.”(1)

Termin „aham sphurana” pomaga wyjaśnić tę wątpliwość. Odnosząc się do tego terminu Bhagavan powiedział: „To jest przedsmak urzeczywistnienia.”(2) Przedsmak to przedsmak – próbka albo pierwszy smak tego, co ma nastąpić – jednak przedsmak to nie to samo co sahaja samadhi: pełne, naturalne i nigdy niekończące się doświadczenie Absolutu; nie jest to nawet kevala nirvikalpa samadhi, stan czasowej acz bezwysiłkowej świadomości Jaźni, w którym umysł/ego nie został jeszcze ostatecznie zniweczony.

Wyobraź sobie taflę jeziora pokrytą zielonym zakwitem. Jeżeli ta zielona kołdra zostanie nagle odsunięta, ujrzysz schowaną pod nią czystą wodę. Czysta woda zawsze tam jest, lecz ukryta pod zieloną warstwą zakwitu. Zgodnie ze słowami Bhagavana: „Chociaż aham sphurana jest zawsze i wszędzie, odczuwana jest w szczególnym miejscu i w szczególnych okolicznościach. Jest wiązana z poprzedzającą ją przyczyną i mylona z ciałem. Gdy jest całkiem sama i czysta jest Jaźnią. Utwierdzenie umysłu na sphuranie i odczuwanie jej automatycznie i nieprzerwanie jest urzeczywistnieniem.”(3)

Trudno precyzyjnie oddać znaczenie terminu „ahama sphurana” - jak wielu innych pojęć których używał Ramana Maharishi takich jak Jaźń, jnana, sahaja samadhi – gdyż ego żyje w świecie podmiotów i przedmiotów, podczas gdy termin ten nie odnosi się do względnych doświadczeń poznającego podmiotu. Tak naprawdę język jest przeszkodą gdy zajmować się Rzeczywistością. Wszystkie języki zamknięte są w wymiarze życia jednostek, na poziomie empirycznym, tymczasem Bhagavan „mówił” językiem Jaźni.

Co literalnie oznacza pojęcie "aham sphurana"?

Aham: Ja (w niektórych kontekstach odnosi się do indywidualnego ego, w innych do Jaźni; tutaj odnosi się do Jaźni).

Sphurana: jaśnienie, czyste przejawienie, stanie się dostrzegalnym.

Rodzi się pytanie: Czym jest owo ja [aham] i czym jest to, co jaśnieje [sphurana]?.

Każdy z nas zna egoistyczne „ja” [aham writti], lub węzeł który w sposób tajemniczy pojawia się pomiędzy Świadomością a nieświadomym fizycznym ciałem. W swoim przekonaniu jesteśmy poznającym podmiotem, a różne od nas przedmioty są tym, co poznajemy.

Z drugiej strony słowo „aham” odnosi się czasem do Świadomości, Najwyższej Rzeczywistości. Kiedy aham sphurana pojawia się nagle, samoistnie i wyraźnie, nie ma wówczas poznającego podmiotu i poznawanych przedmiotów. Najlepiej jest opisać to nie jako doświadczanie czegoś, lecz jako samodoświadczanie, jaśnienie Jaźni takiej jak zawsze jaśniała i zawsze będzie jaśnieć.

Czym jest to jaśnienie? Czy jest to ego czy Jaźń? Bhagavan odpowiada: „Nie jest to ani to ani tamto, lecz coś, co pojawia się pomiędzy tymi dwoma, coś co jest łącznikiem pomiędzy prawdziwym Ja [Jaźnią] i ja-myślą [ego], a Jaźń jest wolna nawet tej sphurany.”(4) Kontynuując dodaje: „Aham sphurana to przedsmak Jaźni. Jest czysta. Podmiot i przedmiot z niej się wyłaniają. Jeżeli osoba błędnie bierze siebie za podmiot, przedmioty wokół muszą się z konieczności pojawić jako różne od niej. Przedmioty są projektowane i chowane tworząc świat i odbieranie go przez podmiot. Jeżeli jednak osoba dostrzega, że jest ekranem na którym podmiot i przedmioty są projektowane, wtedy wolna jest od pomieszania i może pozostawać obserwując ich pojawianie się i znikanie bez żadnych zakłóceń w stosunku do Jaźni.”(5)

Kiedy człowiek znajduje się w głębokim śnie nic nie wie, nie ma „ja”, nie ma ego, umysł nie funkcjonuje. Po przebudzeniu pojawia się osobowe „ja” i jest postrzegane w powiązaniu z ciałem, światem i ogólnie tym co jest „nie-ja”. Takie skojarzone „ja” znane jest jako poruszenie umysłu – aham writti. To egoistyczne „ja” jest w ruchu, w ciągłej oscylacji. Kiedy „aham” reprezentuje tylko Jaźń, wtedy jest nieporuszone – aham sphurana. To jest naturalny stan jnaniego (człowieka urzeczywistnionego) i nazywany jest przez jnanich jnaną (prawdziwą wiedzą). Chociaż zawsze obecne, nawet w głębokim śnie, nie jest jasno postrzegane. Nie jest uchwytne dla osoby u której dominuje ego. Jest naszą prawdziwą naturą będącą substratem stanów jawy, śnienia i snu głębokiego, jednak naucza się, że musi zostać najpierw urzeczywistnione w stanie jawy. Dlatego tak wielkie znaczenie i wagę nadaje się temu stanowi.

„Wysiłki muszą być podejmowane w stanie jawy, a Jaźń musi być urzeczywistniona tutaj i teraz. Po początkowych przebłyskach aham sphurany później nastąpi urzeczywistnienie tego jako ciągłości Jaźni, nieprzerwanej przez stany jawy, śnienia czy snu głębokiego. Aham sphurana jest opisywana w Wednacie jako nieprzerwane jaśnienie [akhandakara vritti]. Termin „writti” został tutaj użyty z braku lepszego określenia. Nie należy tego rozumieć dosłownie jako writti, gdyż w takim przypadku writti musiałoby przypominać podobną do oceanu rzekę(6), co jest absurdem. Writti są ograniczone i trwają krótko. Są absolutną Świadomością zaburzoną przez poznawanie myśli, zjawisk zmysłowych itd. Writti należą do funkcji umysłu podczas gdy nieprzerwana Świadomość transcendentuje umysł. Jest to naturalny stan jnaniego czy istoty wyzwolonej. Ukazuje się, kiedy względna świadomość całkowicie znika. Aham writti (egoistyczna myśl-ja) jest poprzerywana; aham sphurana (światło Ja jestem Ja lub Ja-Ja) jest nieprzerwana, ciągła. Kiedy myśli gasną zapala się światło.”(7)

Bhagavan zwykł był mówić, że podstawową przeszkodą w urzeczywistnieniu Jaźni jest myśl „ja jestem tym ciałem”. Ta myśl ma swoje korzenie w umyśle zdominowanym przez aktywność [rajas] i ociężałość [tamas]. W rzeczywistości to co nazywamy umysłem, nie jest niczym innym niż dominacją rajasu i tamasu. Tym, czego się poszukuje, jest przebywanie w stanie czystości [sattwa]. Jednak wiedz, że - mówiąc szczerze - umysł nie może tego dokonać, ponieważ umysł przestaje funkcjonować w takich warunkach. Kiedy osoba zaprzestaje trzymania się umysłu zdominowanego przez rajas i tamas, kiedy zaprzestaje trzymania się koncepcji bycia fizycznym ciałem, wówczas zaczyna jaśnieć czysty sattwiczny umysł [aham sphurana].

Mówiąc językiem Bhagavana, wraz ze śmiercią egoistycznego umysłu samoistnie rozbłyska czysty sattwiczny umysł. Jednak powinnyśmy pamiętać, że taka samoistna manifestacja aham sphurany jest nadal obciążona subtelnym dualistycznym odczuciem, że jest „ja” które trzyma się Jaźni. Podczas takiej manifestacji możemy doświadczać Jaźni, lecz wciąż pozostaje w tym subtelny subiektywny element.
„Ta sphurana nie może się objawiać niezależnie w oderwaniu od Rzeczywistości, jest to właściwy znak sygnalizujący nadchodzące bezpośrednie doświadczanie tej Rzeczywistości. Źródło, do którego ta sphurana przylega, nazywane jest Rzeczywistością lub Czystą Świadomością. […] Naturalny stan podczas praktyki nazywany jest upasaną, a kiedy stan ten zostaje trwale i nieprzerwanie ugruntowany nazywany jest jnaną.”(8)

Dlatego odrzucając ciało/umysł i pozostając bez wypowiadania nawet szeptem słowa „ja”, badaj pilnie „czym jest to, co pojawia się jako 'ja'?” wówczas w twoim sercu zajaśnieje sama z siebie bezdźwięczna sphurana Ja jestem Ja. Bez porzucania tego Ja jestem Ja nawet przez moment w końcu nawet ta sphurana zniknie, tak jak kamfora, kiedy dosięga jej ogień. Tylko to nazywane jest Wyzwoleniem przez Mędrców i Pisma Święte.

"Ja jestem Ja" jest Jaźnią. „Ja jestem tym”, „ja jestem tamtym” jest ego. Jaźń zawsze jest. Ego jest ulotne. Rozbłysk aham sphurany jest właściwą oznaką wskazującą, że przejawia się czysta Rzeczywistość. Jednakże ponieważ wciąż istnieje w tym doświadczeniu poczucie przylgnięcia do Jaźni, aham sphurana nie jest jeszcze pełną, bezgraniczną manifestacją Jaźni. Rzeczywistość jest źródłem, którego ta sphurana jest uczepiona. Kiedy nawet to uczucie przylgnięcia do Jaźni znika, sphurana również znika i pozostaje wyłącznie czyste Istnienie. Stan ten, w którym każdy, nawet najmniejszy ślad ego czy indywidualności został doszczętnie zniweczony, nazywany jest Wyzwoleniem - bezpośrednim doświadczaniem Rzeczywistości.

Termin aham sphurana jest tutaj używany jako termin opisowy, wskazujący na autentyczny przebłysk Jaźni jaśniejącej czystym blaskiem. Bhagavan powiedział, że wielu (większość) ma taki przebłysk (choć krótkotrwały) w czasie niektórych dramatycznych wydarzeń w swoim życiu, na przykład w momencie ogromnego lęku. Jednak generalnie doświadczenie to jest pomieszane z odczuwaniem zespołu ciało-umysł i chociaż autentyczne, trwa krótko. Kiedy człowiek jest dojrzały i spełnia stosowne warunki, wówczas to jaśnienie będzie trwać dłużej by ostatecznie przerodzić się w trwały stan urzeczywistnienia Jaźni.

_____________________
Artykuł ukazał się w kwartalniku The Mountain Path, Lipiec 2013

Przypisy:

(1) Reddy, Balarama, N., My Reminiscences, 2008, str. 21.

(2) Venkataramiah, M., (comp), Talks with Bhagavan Sri Ramana Maharshi, 1996. Rozmowa 62, 6 lipca 1935, str. 68.

(3) Ibid.

(4) Mudaliar, Devaraja, Day by Day with Bhagavan, 2002. 23-3-45, str. 5.

(5) op.cit., Talks, Rozmowa 62, 6 lipca1935, str. 68.

(6) Ten, kto urzeczywistnił Stan Naturalny, jest Mędrcem; zostaje na zawsze wyzwolony i nie ma możliwości, by ponownie został zniewolony. Można to zobrazować następująco. Umysł Mędrca, który osiągnął Naturalny Stan, jest jak rzeka wpadająca do oceanu i łącząca się z nim; ona nie może już zawrócić” Maha Yoga by WHO, 1984, str.130.

(7) op.cit., Talks, Rozmowa 307, 27 grudnia 1936, str. 267.

(8) Sri Ramana Gita, 1.13.