On nigdy nie zgubił żadnej nuty.


Autor: A. Roy Horn


Od wczesnych lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku zaczęła się pojawiać coraz większa liczba podróżujących po świecie, publikujących nagrania i książki duchowych aspirantów twierdzących, że są osobistymi przedstawicielami największych hinduskich duchowych nauczycieli (Sat Guru). Kilku z nich utrzymuje, że otrzymali szczególne prerogatywy do głoszenia i rozpowszechniania nauk swojego duchowego preceptora. Twierdzą oni, czy to wprost czy to przez domniemanie, że stan w jakim się znajdują jest stanem urzeczywistnienia Jaźni zaś oni osiągnęli pozycję autentycznego duchowego nauczyciela, a stosowna moc i autorytet zostały im przekazane poprzez linię nauczania ich duchowego guru. Jak wyjaśnić ten budzący się u niektórych aspirantów impuls do głoszenia duchowego nauczania i ich twierdzenia o posiadaniu specjalnego prawa nadanego im poprzez linię nauczania swojego guru? W jaki sposób rozróżnić pomiędzy prawdziwymi i autentycznymi duchowymi nauczycielami a tymi, którzy się nimi po prostu sami mianowali?

Po pierwsze, pomocnym będzie zrozumienie znaczenia pojęcia „linii guru”, określanej w Sanskrycie słowem parampara, która ma szczególne znaczenie w tradycji duchowej Wschodu. Z religijnego punktu widzenia parampara oznacza dokonane rozmyślnie i celowo upoważnienie lub przekazanie duchowych prerogatyw przez duchowego nauczyciela wyznaczonemu następcy, którym jest jeden (lub jedna) z jego bezpośrednich uczniów (śiszja). Celem takiego zabiegu jest chęć zapewnienia zachowania kontynuacji autentycznego duchowego nauczania i nieprzerwanej linii wykwalifikowanych duchowych nauczycieli, zgodnie z religijną tradycją i osobistym życzeniem duchowego preceptora.

Po drugie, spotkamy się w Sanskrycie również z pojęciem sampradaja oznaczającym tradycyjną linię przekazu. Ten rodzaj duchowej spuścizny wiąże się z przekazem tradycyjnej wiedzy, która jest przekazywana wykwalifikowanym adeptom w ramach określonego kręgu kultury duchowej. Jest to otwarte nauczanie i praktyka, które przekazywane są w obrębie danego kręgu kultury duchowej z pokolenia na pokolenie. Adwaita Wedanta jest przykładem takiego tradycyjnego nauczania duchowej wiedzy przekazywanej kolejnym generacjom wykwalifikowanych adeptów. Z drugiej strony autentyczna i prawdziwa linia parampara guru jest elitarnym przekazem wiedzy zastrzeżonym wyłącznie dla szczególnie kompetentnych uczniów (śiszja). Nie wszyscy duchowi nauczyciele ustanawiają linię parampara guru, nawet jeśli naturalnie inkarnują się w tradycyjnej linii w obrębie kultury, w której żyją i nauczają.

W rzadkich przypadkach aspirant duchowy może doświadczyć tymczasowego przebłysku prawdziwej Jaźni (nishta), po czym następuje wyjście z tego stanu tymczasowego, przemijalnego przedsmaku "urzeczywistnienia"(1). Niekiedy adepci mogą mieć ekstatyczne doświadczenia lub kosmiczne wizje pojawiające się w ich umysłach. Po tych doświadczeniach mogą próbować obwołać się „oświeconymi” lub „przebudzonymi”. W takich przypadkach narażają się na dopadnięcie przez własne karmiczne skłonności rozwijające nowo nabyte duchowe ego (ahamkara). Niektórzy mogą zostać jeszcze bardziej uwiedzeni i przyjąć rolę duchowych nauczycieli na bazie li tylko takich ograniczonych czasem doświadczeń. Jednakże znacząca większość adeptów, którzy w naturalny sposób zostają „oświeceni” czy „przebudzeni” kontynuuje po prostu swoje normalne życie, niewzruszona przez te wydarzenia i zadowolona z życia. Naprawdę bardzo, bardzo rzadkim jest aby przeznaczeniem duchowego aspiranta było przygotowanie, prowadzenie i wyznaczenie do przyjęcia doniosłej funkcji duchowego przewodnika, preceptora i następcy w linii parampara guru.

Jednakże, nie zważając na to najdonioślejsze duchowe przeznaczenie, nadgorliwi duchowi aspiranci o ubogim zrozumieniu duchowej wiedzy i fragmentarycznym opanowaniu arkanów nauczania i tradycji swojego duchowego preceptora, mogą sami wyznaczyć sobie rolę w linii parampara guru. Nieopierzony adept może zapragnąć zostać następcą swojego guru i głosić światu jego wizję prawdy. Taki samozwańczy guru najczęściej nie ma praktycznego doświadczenia potrzebnego do skutecznego prowadzenia krok po kroku nowych zastępów duchowych adeptów do uwieńczonego sukcesem końca.

Co więcej, aspirant, który sam nie dokończył duchowej ścieżki, a jego stan jest niekompletny, może w dążeniu do zdobycia wiarygodności wkroczyć ze swoim ja na scenę duchowej społeczności jako nowa popularna postać twierdząc, że reprezentuje szczególną linię swojego guru. Taki „neo” lub „pop-guru” (popularny tak jak w popkulturze popowy wokalista, pop-muzyka, pop-psychologia, itp.) działając jako duchowy nauczyciel często stara się poprzez skojarzenia i domniemania wowołać - wykorzystując do tego celu książki biograficzne, informacyjno-reklamowe nagrania lub inne kreatywne środki marketingowe – wrażenie posiadania duchowej mocy i autorytetu. Taki pop-guru często wyobraża sobie istnienie lub kreuje linię parampara guru pozbawioną jednak mocy i autorytetu prawdziwej i autentycznej sukcesji w takiej linii.

Tacy neo pop-guru mogą próbować wykorzystywać imię i reputację autentycznego duchowego nauczyciela. Nawet dzisiaj niektórzy z nich usiłują wykorzystać dla swoich osobistych korzyści, sławy i pieniędzy, pięćdziesiąt lat nieskazitelnej reputacji Ramany Maharishi jako w pełni urzeczywistnionego, autentycznego i prawdziwego Sat Guru. Ten wielki mędrzec nigdy przed opuszczeniem swojego fizycznego ciała (mahasamadhi) nie wyznaczył żadnego następcy, który miałby reprezentować jego czy jego nauczanie. Jednakże niektórzy z duchowych adeptów o znikomym doświadczeniu i ubogiej duchowej wiedzy poczytali w książkach trochę nauk Śri Ramany i przedstawiają się jako doświadczeni i autentyczni reprezentanci jego linii parampara guru.

W tym miejscu pomocne będzie wyjaśnienie, że Sat Guru jest definiowany jako ten, który doskonale i trwale przebywa w stanie urzeczywistnienia Jaźni jako prawdziwa Jaźń (atma nishta), funkcjonując jako duchowy nauczyciel najwyższej próby. W sporadycznych przypadkach Sat Guru może w jasny i nie pozostawiający wątpliwości sposób wyznaczyć duchowo dojrzałego, doświadczonego i urzeczywistnionego ucznia do przejęcia swojej tradycji i nauczania. Śri Ramana Maharishi w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości nie pozostawił żadnej ani oficjalnej ani nieoficjalnej linii parampara guru. Zatem jakiekolwiek twierdzenie o łączności z linią parampara guru Ramany Maharshi jest po prostu zwykłą imaginacją czyjegoś subtelnego duchowego ego.

Autentyczni Sat Guru nigdy, ani pośrednio ani bezpośrednio, nie poszukują sławy czy uznania ani nie pozwalają tego poszukiwać swoim uczniom. Jeżeli sława i uznanie same do nich przychodzą, są tak nieznaczące jak pojedyncze ziarnko piasku na rozległej plaży. Tacy nauczyciele nie starają się ściągać na siebie uwagi po to, by wykazać się swoimi osiągnięciami. Nie rozsmakowują się w podziwie, jaki może być im okazywany. Nie próbują tworzyć wokół siebie religii. Nie gromadzą osobistych, egoistycznych korzyści ze sławy i uznania. Dla Sat Guru naprawdę nie ma „innych”, którzy potrzebują być „oświeceni”. Z ich wzniosłej perspektywy wszystko jest naprawdę niedualną (adwaita) niczym niezwiązaną prawdziwą Jaźnią (atma nishta), wieczną Prawdą (sanatana dharma) i prymarnym Istnieniem (sat).

Autentyczni Sat Guru nigdy nie pobierają opłat za włączenie duchowych aspirantów w proces realizacji misji duchowego nauczania czy studiowanie nauk wiecznej Prawdy (sanatana dharma). Jeżeli pobierają opłaty za wstęp lub proszą - pośrednio lub bezpośrednio - o pieniądze za udzielanie duchowych pouczeń (upadesa) czy porad, wiedz od razu, że nie są to autentyczni Sat Guru. Sat Guru nie mają ani pośrednio ani bezpośrednio żadnego osobistego interesu w kręceniu promocyjnych filmów, jeżdżeniu na tournée ze swoimi naukami, nagrywaniu programów telewizyjnych promujących ich imię i moc, rekrutowaniu adeptów i wyznawców czy wysyłaniu na cały świat komunikatów głoszących ich naukę. Imitatorzy Sat Guru czyli pseudo sat guru mogą zachęcać do okazywania im osobistego oddania i twierdzić, że są w stanie przekazać oświecenie duchowym aspirantom. W rzeczywistości wszystkim co mogą przekazać jest subtelna iluzja oświecenia. Śri Ramana Maharshi powiedział, że nawet Sat Guru nie może przekazać doświadczenia oświecenia. Prawdziwe oświecenie jest i od zawsze było zawsze istniejącą w tu i teraz prawdziwą Jaźnią (przy czym "tu i teraz", o którym mówią Sat Guru i "tu i teraz", o którym mówią pseudo guru, to dwie różne rzeczy - przyp.tłum.)! Śri Ramana powiedział, że prawdziwy duchowy nauczyciel dokonuje tylko usunięcia niewiedzy (avidya) i przeszkód w duchowym urzeczywistnieniu stosownie do dojrzałości duchowej adepta(2).

Życie i nauczanie Śri Ramany Maharshi było przykładem brzmienia doskonałej symfonii prawdziwego i autentycznego Sat Guru. To przykład nauczania kompletnego od samego początku do samego końca. Maharishi, tak jak Mozart, nigdy nie zgubił żadnej nuty! Poprzez pięćdziesiąt lat tej „symfonii” Ramana Maharishi potwierdził ostateczny cel wszystkich głównych religii wskazując przy tym na ich ograniczenia i czyhające na wyznawców pułapki. Potwierdził również i objaśnił praktyki innych tradycyjnych ścieżek prowadzących do oświecenia. Wskazał na użyteczność duchowych praktyk nawet jeśli były tylko pomocnicze czy komplementarne w stosunku do Atma-vichary i tradycyjnych „bezścieżkowych” duchowych metod. Dominujący motyw jego nauczania czy też centralny wątek, wokół którego wszystko się obracało był jasny – wykonywana umiejętnie, przez wykwalifikowanych i dojrzałych aspirantów (adhikarin) praktyka samobadania (Atma-vichary). Wszystkie nuty w jego symfonii tworzą podwaliny, wspierają i ożywiają ten centralny motyw aby mógł zostać prawdziwie usłyszany i właściwie pojęty. W podobny sposób tradycyjne ścieżki takie jak: ścieżka czynu bez poczucia działania (karma marga), ścieżka duchowego wojownika (raja marga), ścieżka oddania (bhakti marga) i ścieżka bezpośredniego poznania (jnana marga) tworzą podwaliny pod efektywną praktykę samobadania (Atma-vichary) wykonywaną na ścieżce samobadania (vichara marga).

Każda nuta, jeżeli jest odpowiednio postawiona, może wspierać wyciszanie umysłu duchowych aspirantów i przygotowywać ich do bezpośredniego doświadczenia (anubhava) urzeczywistnienia Jaźni, urzeczywistnienia Boga i wiecznej Prawdy prymarnego Istnienia. Pamiętać należy, że kiedy zwodniczy umysł podczas wykonywania praktyki zostaje w skutek wyłaniania się ukrytych osobniczych skłonności (wasany) wzburzony, wówczas to zgodne brzmienie całej symfonii z jej melodią i harmonią przenosi ukryty motyw zanim znów stanie się on dominujący i wyłoni się na powierzchnię. Kiedy duchowi aspiranci zbaczają ze ścieżki poprawnej praktyki samobadania (Atma-vichary) wówczas pełne i całościowe nauczanie Ramany Maharishi wspiera ich delikatnie i sprowadza z powrotem na właściwy kurs. Taka jest prawdziwa natura Sat Guru i tajemnica ich przeznaczenia (dharma).

Pseudo pop guru, w przeciwieństwie do prawdziwych Sat Guru, charakteryzuje brak praktycznej mądrości zebranej na kanwie doświadczeń koniecznych do prowadzenia tej symfonii – potrafią co najwyżej odgwizdać główny wątek (nader często nieładnie przy tym fałszując - przyp. tłum.). Ten wątek sam w sobie jest prostą i chwytliwą melodią, jednakże sam nie wystarczy, gdy brakuje mu wsparcia całej orkiestry, która poniosłaby go do jego naturalnego zwieńczenia. Wielu pop guru neo-Adwaity lansuje ten chwytliwy wątek z uwagi na jego prostotę - i zwiedzeni prostotą motywu transformują go w zwodnicze i nazbyt uproszczone nauczanie. Poważni aspiranci powinni być bardzo ostrożni w odniesieniu do prób takiego zwodzenia ich umysłów. W każdej chwili mogą zostać usidleni w mentalnej pułapce stworzonej przez ich negatywne osobiste skłonności (wasany) lub niepoprawną praktykę. Adepci oszukani lub złapani w pułapkę potrzebują w pełni wykwalifikowanego duchowego przewodnika, który mógłby ich sprowadzić z powrotem na właściwą drogę czy zestroić na powrót z pełną i kompletną symfonią nauczania ich Sat Guru.

Jednym ze sposobów rozróżnienia pomiędzy Sat Guru a pseudo pop guru jest obserwowanie w działaniu jego (lub jej) uczniów. Czy są w spokoju zaangażowani w duchową praktykę? Czy są naprawdę wykwalifikowanymi adeptami, których pytania dotyczą głównie praktyki duchowej i trwałego urzeczywistnienia Jaźni? Czy nie zaprzątają ich nadmiernie ich fizyczne ciała, kwestie zdrowia psychiczno-emocjonalnego, uczuciowości i związków rodzinnych, siła pieniędzy i innych dóbr? Czy żyją między sobą w zgodzie, czy rywalizują o osobiste względy i uwagę ze strony duchowego preceptora? Czy zajmowanie się duchową społecznością (ashrama) zajmuje im właściwą dozę czasu i energii? I przede wszystkim, czy społeczność uczniów nie zewoluowała w kierunku na wpół histerycznego dewocyjnego kultu? Pamiętaj, dobrze jest dokładnie obserwować duchowych aspirantów w obrębie duchowej wspólnoty skupionej wokół ich nauczyciela aby upewnić się, czy odwracają się od swoich niespokojnych umysłów i zagłębiają w głębokiej kontemplacji w przestrzeń wewnętrznego Milczenia (mouna), czy też nie.

Abstrahując od niebezpieczeństw i pułapek jakie niesie ze sobą nauczanie pop guru, niektórzy z nich wnieśli pozytywny wkład z rozwój psychologiczny wielu ze swoich uczniów i dobrze przysłużyli się społeczności. Jednakże zdecydowanej większości z nich brakuje opanowania arkanów duchowego nauczania oraz doświadczenia potrzebnych do przeprowadzenia adeptów poprzez różne złożone stany psychiczno-emocjonalne. Takie trudne stany umysłu i emocji mogą się pojawiać na skutek starych skłonności i niewłaściwej praktyki duchowej. Dość powszechnie uznaje się, że pewne dobro czynione przez pop guru można uznać za kompensatę za nieodwracalne szkody w psychice czynione bardziej wrażliwym i poważnym aspirantom, których cofnięcie i uleczenie może zająć wiele kolejnych wcieleń.

Zapamiętaj. Dojrzały i rozwinięty kwiat nie potrzebuje duchowego preceptora – nawet Sat Guru – by ogłosić, że pachnie. Prawdziwe oświecenie jest i zawsze było prawdziwą, zawsze istniejącą w tu i teraz Jaźnią każdego z nas. Nie ma potrzeby by autentyczny Sat Guru ogłaszał swoim uczniom, że od teraz są przebudzeni, oświeceni czy urzeczywistnieni. Uczeń, którego urzeczywistnienie Jaźni jest doskonałe, może być z łatwością rozpoznany za pomocą samego tylko „zapachu”, tak jak w przypadku dojrzałego i rozwiniętego kwiatu. Nie ma potrzeby certyfikowania go przez innego duchowego nauczyciela, nawet Sat Guru! Sat Guru nie ma ani motywacji ani potrzeby by mówić duchowym aspirantom, że teraz oto są szczególnie urzeczywistnieni. Tym bardziej, jeżeli taka deklaracja jest czyniona w celu li tylko zapewnienia rozpoznawalności i wiarygodności pośród jego zwolenników. Pamiętaj, że każdy pseudo pop guru jest równym innym adeptom, posiadającym ukryte duchowe ego (ahamkara) osobnikiem w przebraniu wolnego od ego Sat Guru. Pop guru zawsze wypatruje sposobności uwiarygodnienia siebie jako osoby, która może przekazać „innym” osobom oświecenie. Aby taką wiarygodność uzyskać pop guru zawsze musi podpinać się pod autentycznego Sat Guru i jego lub jej reputację. Pomijając charyzmę i popularność społeczną pop guru nie mają oni sami w sobie wcale tego duchowego „zapachu” lub mają go bardzo niewiele.

Podsumowując: autentyczny Sat Guru jest jak kwiat – po prostu jest! Jego naturalna i permanentna doskonałość jest rozpoznawana wyłącznie poprzez czystość i niezmienność przyrodzonego „zapachu”. Transcendentalny „zapach” i stała napełniająca pokojem łaska (anugraha) Sat Guru sama podnosi całą ludzkość bez żadnego poczucia działania czy potrzeby publicznych pokazów z jego strony!

Taka jest klasyczna natura misterium związku pomiędzy tradycyjnym nauczycielem a jego uczniem. Chwała prawdziwym i autentycznym Sat Guru! Nie ma większego daru dla ludzkości ponad nich! Szczęśliwi ci duchowi adepci, którzy naprawdę rozpoznają takie wzniosłe istoty! Z takim boskim wglądem dzierżą już w ręku wieczny wewnętrzny spokój, szczęście, urzeczywistnienie Jaźni i Boga!

Przypisy:

(1) Venkataramiah, M. (ed.), Talks with Sri Ramana Maharshi, 2009. §95, s.92.

(2) Ibid., §282, s.251-252